Dat zegt Kris Douma, vertrekkend voorzitter van beroepsorganisatie NBA, in een vraaggesprek met het FD. Hij vindt dat de NBA onafhankelijk moet blijven ten opzichte van Deloitte, EY, KPMG, PwC.

Met de gewenste onafhankelijke rol ging het mis met de examenfraude. Douma wilde met de NBA de namen hebben van de fraudeurs bij Deloitte, EY, KPMG, PwC, BDO en Forvis Mazars, ten einde een tuchtklacht tegen deze mensen kon indienen.

Dat is faliekant mislukt. Nu poogt de NBA de bevoegdheid te krijgen om behalve aan de aangesloten individuele accountants ook aan accountantsbedrijven maatregelen te kunnen opleggen. Het ministerie van Financiën onderzoekt dat, maar de kans erop is niet groot. Dit is een wettelijke taak van de AFM.  De minister stelde onlangs überhaupt de beroepsreglementerende rol van de NBA ter discussie en laat dat komend jaar zelfs onderzoeken.

De nieuwe voorzitter Bianca de Jong-Muhren is, in tegenstelling tot Kris Douma, wel een accountant. Douma kwam eind 2021 van buiten de accountancy en was bovendien eerder PvdA-Kamerlid in de doorgaans conservatieve kringen van de accountancy

Het bericht ‘NBA moet onafhankelijk van Big Four blijven’ verscheen eerst op Accounting.nl.

Dat vraagt de NBA in een brief aan Van Weel.  De NBA wil dat de minister met een wetsvoorstel waarmee de definitie van ‘accountant’ zoals die nu is opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt opgerekt, zodat een grotere groep van accountants onder die definitie valt.

Dat moet tot gevolg hebben dat ook de niet-certificerende AA-accountant (accountant-administratieconsulent), veelal werkzaam voor het MKB, voortaan verklaringen mag afgeven die nodig zijn voor subsidie- en bekostigingsregelingen van de overheid. Ze beschikken nu niet over een aantekening om voor wettelijke controles een verklaring te mogen afgeven voor dergelijke regelingen.

Dit lijkt een eerste stap om het speelveld tussen RA- en AA-accountants gelijker te trekken. Recent kwam nog bonje naar buiten over de bevoegdheden en opleidingen van beide groepen. Dat behelsde de bevoegdheid om jaarrekeningen te controleren, een exclusief recht voor de universitair geschoolde RA-accountants.

Eind 2024 waren in het accountantsregister ruim 22.000 accountants ingeschreven. Daartoe behoren ruim 700 actieve accountants die zonder aantekening zijn ingeschreven. De NBA verwacht dat dit aantal zal toenemen.

Het bericht Accountants vragen meer bevoegdheden verscheen eerst op Accounting.nl.

Volgens de OvRAN heeft de regelgeving van de NBA door de ruime definitie van ‘een assurance opdracht’ en ‘aan assurance verwante diensten’ een groot toepassingsbereik. Dit heeft volgens de OvRAN tot gevolg dat kleine(re) NBA-leden moeten voldoen aan een groot pakket aan regelgeving, met hoge lasten voor deze kantoren tot gevolg. Rechtvaardigingsgronden voor deze regels ontbreken volgens de OvRAN. Aanleiding was een wijziging van de beroepscode, de Verordening gedragscode (VGC). Deze beroepscode verruimde het begrip
‘openbaar accountant’ tot ‘iedereen die een assurance-opdracht of een aan assurance verwante opdracht uitvoert’. Toen uit een eerste stemming bleek dat de bestuursvoorstellen geen meerderheid zouden krijgen, schorste het bestuur de vergadering. Nadat grote aantallen medewerkers van de Big Four-kantoren hun opwachting maakten, werd de vergadering voortgezet en nam de ledenvergadering de bestuursvoorstellen alsnog aan.

Het CBb gaf in haar uitspraak ACM gelijk om geen onderzoek in te stellen naar de concurrentievervalsing van de Big4. Het hoofdargument dat de Big4 binnen de NBA een dusdanige invloed hebben dat zij in staat zijn om (overbodige) regels aan haar concurrenten op te leggen waarbij zij zich vervolgens aan die regels kunnen onttrekken om zo de mededinging te verstoren, wordt niet gevolgd. Bij haar verkennend onderzoek heeft de ACM geen aanwijzingen gevonden die dit verwijt bevestigen, aldus het CBb. Het CBb bevestigt het oordeel van de rechtbank dat de ACM heeft kunnen stellen onvoldoende aanknopingspunten te hebben voor nader onderzoek en het handhavingsverzoek heeft kunnen afwijzen.

Het bericht ACM hoeft geen onderzoek te doen naar Big4 verscheen eerst op Accounting.nl.

De focus van de NBA ligt op accountants die op het moment van de fraude ingeschreven stonden bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Dit is het eerste criterium voor vervolging: de accountant moet ten tijde van de fraude actief geregistreerd zijn als externe accountant of beleidsbepaler. Dit impliceert dat degenen die niet in het register stonden, buiten schot blijven, zelfs als ze mogelijk bij de fraude betrokken waren. Dit beperkt de groep aanzienlijk.

Het tweede criterium is dat de fraude direct verband moet houden met de Kennistoets 2022. Hoewel deze toets essentieel is voor de permanente educatie van accountants, is de nadruk op deze specifieke toets een indicatie dat eerdere of latere gevallen van mogelijke fraude niet worden meegenomen in de huidige onderzoeken.

Vervolgens wordt er gekeken naar de mate van directe betrokkenheid bij de fraude. Het derde criterium stelt dat de externe accountant of beleidsbepaler zelf verantwoordelijk moet zijn voor het plegen van de examenfraude. Dit houdt in dat indirecte betrokkenheid of nalatigheid niet voldoende is voor vervolging. Alleen degenen die actief en bewust hebben gefraudeerd, vallen binnen de reikwijdte van de maatregelen.

Daarnaast hanteert de NBA als vierde criterium dat de accountant anderen bij de fraude moet hebben betrokken. Dit betekent dat accountants die alleen fraude hebben gepleegd zonder anderen daarbij te betrekken, mogelijk ontkomen aan de zwaarste sancties. De nadruk ligt hier op de impact van de fraude, waarbij het collectieve aspect van belang lijkt te zijn.

Tenslotte is er een vijfde criterium voor uitzonderlijke gevallen. Dit criterium richt zich op accountants die op een zeer opvallende manier hebben gehandeld of juist hebben nagelaten te handelen. Dit biedt de NBA enige ruimte om in extreme gevallen op te treden, maar laat tegelijkertijd de deur open voor discussie over wat precies “uitzonderlijk handelen” inhoudt.

Hoewel de NBA met deze vijf criteria een duidelijke lijn lijkt te trekken, is het opvallend dat slechts een relatief klein deel van de sector wordt aangepakt. Hierdoor blijft de vraag bestaan of de aanpak voldoende is om het vertrouwen in de integriteit van de sector te herstellen, of dat bredere maatregelen nodig zijn om examenfraude in de toekomst te voorkomen.

Het bericht NBA wil maar klein deel van de examenfraudeurs aanpakken verscheen eerst op Accounting.nl.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM), de toezichthouder op de financiële markten in Nederland, heeft ook een negatief standpunt ingenomen ten aanzien van de voorstellen van de NBA, aldus de AFM in een reactie in het FD. Deze ontwikkelingen plaatsen de NBA in een lastige positie. Aan de ene kant streeft de organisatie naar meer invloed en controle over haar leden om de kwaliteit van het accountantsberoep te waarborgen. Aan de andere kant roept een toezichthoudende taak op accountants door de ledenvereniging zelf vragen op over de over belangenconflicten en toezichtseffectiviteit.

Het bericht NBA wil meer bevoegdheden verscheen eerst op Accounting.nl.

De NBA is een publiekrechtelijke organisatie met verordenende bevoegdheden, maar ook een ledenorganisatie die wordt gefinancierd met contributies van accountants. “Dat maakt de NBA kwetsbaar en vatbaar voor behoudzucht. Een toenemende onafhankelijkheid en afdoende financiering is wenselijk. Dat moet doorzettingskracht bevorderen” aldus de kwartiermakers.

De minister van Financiën ondersteunt dus deze oproep van de kwartiermakers. Minister Van Weyenberg schrijft: “indien men voldoende vertrouwen wil behouden in de beroepsregulering, dan is een sterke en onafhankelijke publiekrechtelijke beroepsorganisatie nodig. Daarom ben ik als systeemverantwoordelijke voornemens om te onderzoeken of de kwaliteit van het huidige stelsel van beroepsreglementering voldoende geborgd is. Zo niet, dan zal ik bezien wat nodig is om dit te verbeteren.”

Brief van de minister

Het bericht Minister hint op maatregelen tegen dubbelrol NBA verscheen eerst op Accounting.nl.

De CSRD verplicht grote ondernemingen en beursfondsen stapsgewijs de komende jaren uitgebreid te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties in het bestuursverslag. Over die rapportage zal een verklaring met beperkte mate van zekerheid verplicht worden gesteld. De regering is nog bezig met het wetsvoorstel en moet ook  nog bepalen of het afgeven van deze verklaring alleen voorbehouden is aan accountants of ook andere onafhankelijke partijen. Daarop vooruitlopend publiceert de NBA alvast de eisen waaraan een accountant volgens hen moet voldoen om CSRD-assurance te mogen afgeven.

De NBA wil dat  accountants die reeds voor 2026 zijn ingeschreven alleen zelf hoeven te verklaren dat ze de kennis hebben. Daarnaast dienen ze een zelfevaluatie uit te voeren en minimaal twee maal per jaar zogenaamde intervisiesessies bij te wonen, ofwel overleg met collega’s over dit onderwerp.

Het bericht Zelfevaluatie om duurzaamheidscontroles te mogen doen verscheen eerst op Accounting.nl.